გონართროზი, ანუ მუხლის ოსტეოართროზი, ქრონიკული დაავადებაა. თანამედროვე გაიდლაინების მიხედვით მკურნალობის მთავარი მიზანია ტკივილის შემცირება, მოძრაობისა და ფუნქციის გაუმჯობესება და ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნება. მკურნალობა ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს.
მკურნალობის საფუძველია რეგულარული სამკურნალო ვარჯიში — კუნთების გაძლიერება და აერობული ფიზიკური აქტივობა. ჭარბი წონის შემთხვევაში წონის შემცირებაც მნიშვნელოვნად ამცირებს მუხლის დატვირთვასა და სიმპტომებს; NICE აღნიშნავს, რომ ნებისმიერი კლება სასარგებლოა, ხოლო დაახლოებით 10%-იანი კლება ხშირად მეტ სარგებელს იძლევა, ვიდრე 5%.
ტკივილის დროს თანამედროვე რეკომენდაციები უპირატესობას ანიჭებს ადგილობრივ NSAID-ს; საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება განიხილებოდეს პერორალური NSAID, პაციენტის კუჭ-ნაწლავის, თირკმლისა და გულ-სისხლძარღვთა რისკების გათვალისწინებით. მედიკამენტი სასურველია გამოყენებულ იქნეს ყველაზე დაბალი ეფექტური დოზით და საჭირო მინიმალური ხანგრძლივობით.
სახსარშიდა კორტიკოსტეროიდის ინექცია შეიძლება გამოყენებულ იქნეს შერჩეულ შემთხვევებში მოკლევადიანი სიმპტომური ეფექტისთვის. ჰიალურონის მჟავასთან დაკავშირებით საერთაშორისო რეკომენდაციები ერთგვაროვანი არ არის: NICE მის გამოყენებას არ ურჩევს, ხოლო AAOS-იც არ რეკომენდაციას უწევს მის რუტინულ გამოყენებას მუხლის სიმპტომური ოსტეოართროზის დროს. ამიტომ კონკრეტული პაციენტის შემთხვევაში სარგებელი და შეზღუდვები ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს.
თუ ტკივილი, შებოჭილობა და ფუნქციის დაქვეითება მნიშვნელოვნად ზღუდავს ყოველდღიურ ცხოვრებას და ადეკვატური კონსერვატიული მკურნალობა აღარ არის ეფექტური, თანამედროვე გაიდლაინები ითვალისწინებს ორთოპედიულ შეფასებას სახსრის ჩანაცვლების შესაძლო საჭიროებისთვის.
თანამედროვე მიდგომის მთავარი პრინციპია: მკურნალობა უნდა მოერგოს კონკრეტულ პაციენტს და არა მხოლოდ რენტგენოლოგიურ „ხარისხს“.
მუხლის ტკივილი და გონართროზი — პაციენტის კითხვები
რა ნიშნები შეიძლება ახასიათებდეს მუხლის ართროზს?
შესაძლო ნიშნებია მოძრაობისას ტკივილი, შებოჭილობა და მუხლის მოძრაობის შეზღუდვა; ზოგჯერ აღინიშნება შეშუპება ან ხრაშუნი. მხოლოდ ერთი სიმპტომით დიაგნოზი არ დგინდება. ექიმი აფასებს, როდის დაიწყო ტკივილი, რა აძლიერებს მას და რამდენად ზღუდავს სიარულსა და ყოველდღიურ საქმიანობას.
აუცილებელია თუ არა რენტგენი და სისხლის ანალიზები?
შეფასება იწყება ჩივილების განხილვითა და სახსრის გასინჯვით. ოსტეოართროზისთვის დამახასიათებელი სურათისას დამატებითი კვლევები ყოველთვის საჭირო არ არის. რენტგენი ან ანალიზები შეიძლება დაინიშნოს სხვა მიზეზის, მაგალითად ანთებითი ართრიტის ან მოტეხილობის, გამოსარიცხად. ახალი კვლევები მხოლოდ ამ გვერდის საფუძველზე არ ჩაიტაროთ — საჭიროება ექიმთან შეათანხმეთ. წყარო: NHS — ოსტეოართროზის ნიშნები და დიაგნოსტიკა.
მუხლის შეშუპება ყოველთვის გონართროზს ნიშნავს?
არა. შეშუპება შეიძლება დაკავშირებული იყოს ტრავმასთან, ბურსიტთან, პოდაგრასთან ან სხვა მიზეზთან, მათ შორის ინფექციასთან. განსაკუთრებით საყურადღებოა უეცრად დაწყებული ძლიერი ტკივილი, სიწითლე და სახსრის გახურება. ასეთ დროს მიზეზის დადგენა უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე წინასწარ კონკრეტული ინექციის შერჩევა.
შესაძლებელია თუ არა ოპერაციის გარეშე მკურნალობა?
ხშირად მართვა იწყება ინდივიდუალურად შერჩეული ვარჯიშით, საჭიროების შემთხვევაში წონის მართვით და ტკივილის შემამცირებელი საშუალებებით. მკურნალობის მიზანია სიმპტომებისა და ფუნქციის გაუმჯობესება და არა დაავადების გარანტირებული სრული გაქრობა. როცა ეს მიდგომები საკმარისი აღარ არის და ყოველდღიური ცხოვრება მნიშვნელოვნად იზღუდება, საჭიროა ორთოპედთან ოპერაციის შესაძლებლობის განხილვა. წყარო: NHS — მკურნალობა და მხარდაჭერა.
რა მოვამზადო პირველადი კონსულტაციისთვის?
თან იქონიეთ უკვე ჩატარებული კვლევების პასუხები და გამოსახულებები, წინა დანიშნულებები და მიმდინარე პრეპარატების სია დოზებით. ჩაინიშნეთ ტკივილის დაწყების დრო, შეშუპების ეპიზოდები, ტრავმები და ჩატარებული ინექციების თარიღები. მიუთითეთ, რამდენად გიჭირთ სიარული, კიბეზე მოძრაობა ან ძილი.
როდის არ უნდა დაველოდო გეგმურ ვიზიტს?
გადაუდებლად მიმართეთ სამედიცინო დაწესებულებას, თუ მუხლის ტკივილი ძალიან ძლიერია, ფეხზე დაყრდნობა ან მუხლის მოძრაობა შეუძლებელია, სახსარი მკვეთრად გასივდა ან ფორმა შეიცვალა. სიცხე ან შემცივნება მუხლის სიწითლესა და გახურებასთან ერთად შესაძლოა ინფექციაზე მიუთითებდეს. ასეთი ნიშნებისას ნუ დაელოდებით გეგმური ჩაწერის დღეს. წყარო: NHS — მუხლის ტკივილის საგანგაშო ნიშნები და შესაძლო მიზეზები.
ინფორმაცია ზოგადსაგანმანათლებლოა; დიაგნოზი და მკურნალობა ინდივიდუალური შეფასებით განისაზღვრება.
ავტორი: ირაკლი შელია, MD, PhD — რევმატოლოგი-რეაბილიტოლოგი თბილისში
სამეცნიერო პუბლიკაცია მუხლის ოსტეოართროზის რეაბილიტაციაზე
გონართროზის მართვისას მნიშვნელოვანია ინდივიდუალურად შერჩეული მოძრაობა, რეაბილიტაცია და სიმპტომების შეფასება. თემასთან დაკავშირებული პროფესიული მასალა: ირაკლი შელიას JECM სამეცნიერო პუბლიკაცია მუხლის ოსტეოართროზის რეაბილიტაციაზე. პუბლიკაციის გაცნობა არ ცვლის პაციენტის ინდივიდუალურ კლინიკურ შეფასებას.
გონართროზის შესახებ კონსულტაცია თბილისში
დიაგნოსტიკისა და ინდივიდუალური მკურნალობის საკითხებზე მიმართეთ რევმატოლოგ ირაკლი შელიას, MD, PhD.
მისამართი: ღუდუშაურის კლინიკა, თბილისი, ლუბლიანას ქუჩა 66.
ჩაწერა მხოლოდ ვიზიტის წინა დღეს. დარეკვისას დააზუსტეთ მიღების დრო.
გონართროზის ხარისხები: I ხარისხი · II ხარისხი · III ხარისხი · IV ხარისხი. ასევე იხილეთ მკურნალობის თანამედროვე მეთოდები. მკურნალობის არჩევანი დამოკიდებულია ჩივილებზე, ფუნქციურ მდგომარეობასა და ინდივიდუალურ შეფასებაზე.
დაკავშირებული ინფორმაცია: მუხლის ოსტეოართროზის რეაბილიტაცია · ართრიტისა და ართროზის შეფასება · მენჯ-ბარძაყის ართროზის მკურნალობა. მკურნალობის მეთოდი შეირჩევა ინდივიდუალური შეფასებით.
სხვა მომსახურებები: რევმატოლოგის კონსულტაცია თბილისში · ტკივილის მართვისა და სამკურნალო ბლოკადების შეფასება.
თუ მუხლის ტკივილთან ერთად მენჯ-ბარძაყის სახსარიც გაწუხებთ, გაეცანით კოქსართროზის შეფასებისა და მკურნალობის გვერდს.
სხვა დაკავშირებული სამედიცინო თემები: მუხლის ართროზის გარდა, სახსრების დაავადებების, კვლევებისა და რეაბილიტაციის შესახებ ინფორმაცია იხილეთ რევმატოლოგიური მომსახურებების გზამკვლევში.
დამატებითი სტატია მუხლის ტკივილზე: როდის მივმართოთ რევმატოლოგს მუხლისა და სახსრების ტკივილის დროს? — მოკლე გზამკვლევი პაციენტებისთვის.